یک تحلیل تازه می‌گوید که اوزبیکستان در کنار پیگیری طرح خط آهن «ترانس‌افغان»، تلاش دارد با توسعه مسیرهای بدیل از طریق چین و قرغیزستان، راه‌های دسترسی خود به بنادر پاکستان و آب‌های آزاد را متنوع سازد.
براساس این تحلیل که روز دوشنبه، ۱۸ عقرب، در نشریه مدرن دیپلماسی نشر شده، وزارت‌های ترانسپورت قزاقستان و اوزبیکستان و وزارت زیربنایی امارات متحده عربی در ۳۰ سپتامبر تفاهم‌نامه‌ای درباره پروژه خط آهن آسیای مرکزی ـ آسیای جنوبی امضا کرده‌اند.
هدف این پروژه، ایجاد خط آهنی از مسیر قزاقستان، اوزبیکستان و افغانستان به بنادر پاکستان است. براساس تفاهم‌نامه، طرف‌ها در مرحله نخست مطالعات تخنیکی و اقتصادی این طرح را انجام خواهند داد.
در این تحلیل آمده است که هزینه ساخت خط آهن اوزبیکستان ـ افغانستان ـ پاکستان که از مسیر کابل و پیشاور به طول ۶۴۹ کیلومتر امتداد می‌یابد، در ماه جولای حدود هفت میلیارد دالر برآورد شده و احتمال دارد کار ساخت آن در نیمه دوم سال ۲۰۲۷ آغاز شود.
با این حال، تنش‌های مرزی میان طالبان و پاکستان، بسته‌شدن گذرگاه‌های اصلی تجاری و نبود توافق نهایی درباره مسیر این خط آهن، از موانع عمده عملی‌شدن این پروژه دانسته شده‌اند.
نویسنده می‌گوید که درگیری‌های مرزی نه‌تنها تجارت میان افغانستان زیر سلطه طالبان و پاکستان را مختل کرده، بلکه تلاش‌های دیپلماتیک کشورهای آسیای مرکزی برای دسترسی به بنادر دریایی از مسیر این دو کشور را نیز با دشواری روبه‌رو ساخته است.
در همین حال، اوزبیکستان پروژه خط آهن چین ـ قرغیزستان ـ اوزبیکستان را نیز دنبال می‌کند.
برپایه این تحلیل، تا اوایل آگست ۲۰۲۶ حدود ۱۷ درصد کار ساخت این خط آهن تکمیل شده و در ماه سپتامبر نیز ساخت نخستین تونل در بخش قرغیزستان آن به پایان رسیده است.
این مسیر در آینده می‌تواند از طریق شبکه راه‌آهن چین به مسیرهای تجاری منطقه، از جمله بنادر پاکستان، وصل شود، اما تکمیل آن به زمان بیشتری نیاز دارد.
در این تحلیل تاکید شده است که تاشکند هیچ‌یک از دو مسیر را کنار نگذاشته و هم‌زمان با پیگیری پروژه خط آهن «ترانس‌افغان»، روی مسیر چین و قرغیزستان نیز سرمایه‌گذاری و کار می‌کند.
نویسنده این رویکرد اوزبیکستان را تلاش برای کاهش خطرهای سیاسی و اقتصادی می‌داند؛ زیرا ناامنی و تنش‌های افغانستان و پاکستان می‌تواند اجرای پروژه‌های بزرگ ترانزیتی در منطقه را با مشکل مواجه سازد.
در پایان تحلیل آمده است که ادامه حملات مرزی و بسته‌ماندن گذرگاه‌های تجاری افغانستان زیر سلطه طالبان و پاکستان، کشورهای آسیای مرکزی را به جست‌وجوی مسیرهای بدیل برای انتقال کالا و دسترسی به بنادر دریایی تشویق می‌کند.
