یک تحلیل تازه درباره ۲۰ سال حضور نظامی و تلاش‌های بازسازی افغانستان به رهبری امریکا می‌گوید که با وجود هزینه‌های هنگفت، ایجاد نهادهای دولتی، آموزش نیروهای امنیتی و اجرای پروژه‌های توسعه‌ای، افغانستان نتوانست به یک نظام مستقل و خودکفا دست یابد.
ماتیوش چژانوفسکی، نویسنده این تحلیل روز یک‌شنبه، ۱۷ عقرب، نوشته است که فروپاشی نظام جمهوری در آگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، نشان داد که افغانستان از توانایی‌های مستقل لازم برای حفظ ساختار سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود برخوردار نبود.
در این تحلیل آمده است که ایالات متحده امریکا حدود ۱۴۵ میلیارد دالر برای بازسازی افغانستان، از جمله تقویت نیروهای امنیتی، نهادهای دولتی و اقتصاد این کشور هزینه کرد و صدها میلیارد دالر دیگر نیز صرف جنگ شد، اما این هزینه‌ها نتوانست زمینه ایجاد یک دولت پایدار را فراهم کند.
نویسنده می‌گوید که ایجاد ارتش، ساخت جاده‌ها، مکاتب، شفاخانه‌ها و دیگر تاسیسات زیربنایی به تنهایی به معنای ایجاد یک کشور خودکفا نیست؛ بلکه این ساختارها باید از اقتصاد تولیدی، نیروی کار متخصص، منابع مالی پایدار و مدیریت مستقل برخوردار باشند.
به باور نویسنده، یکی از مشکلات اساسی نیروهای امنیتی افغانستان، وابسته‌گی شدید آنان به حمایت نظامی و تخنیکی امریکا بود؛ وابسته‌گی‌ای که پس از قطع حمایت‌های خارجی، به فروپاشی سریع ساختار نظامی انجامید.
در این تحلیل همچنان تاکید شده است که نهادهای دولتی زمانی می‌توانند موثر باشند که از کارمندان متخصص، قوانین قابل اجرا، منابع مالی مطمئن و اعتماد مردم برخوردار باشند.
نویسنده همچنان پیامدهای ناکامی روند بازسازی افغانستان را به موضوع مهاجرت پیوند داده و می‌گوید که فروپاشی اقتصاد، ضعف نهادها و ناامنی از عواملی بودند که مردم را به ترک کشور وادار کردند؛ در حالی که کشورهای اروپایی بیشتر بر کنترل مرزها، روند پناهنده‌گی و اخراج مهاجران تمرکز کرده‌اند.
در پایان این تحلیل آمده است که حضور نظامی خارجی می‌تواند برای مدتی یک کشور را سرپا نگه دارد، اما تنها یک دولت کارآمد و مستقل قادر است ثبات خود را بدون وابسته‌گی به حمایت خارجی حفظ کند.
امریکا و متحدانش پس از حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱، با هدف مبارزه با تروریسم و ایجاد ثبات در افغانستان وارد این کشور شدند.
در جریان دو دهه حضور نظامی، میلیاردها دالر برای بازسازی، تقویت نهادهای دولتی و آموزش نیروهای امنیتی هزینه شد، اما با خروج نیروهای خارجی در آگست ۲۰۲۱، نظام جمهوری فروپاشید و طالبان بار دیگر قدرت را به دست گرفتند.
