یک گزارش تازه نشان میدهد که سنت «حشر» یا همکاری داوطلبانه و دستهجمعی میان باشندهگان روستاهای افغانستان در سالهای اخیر به تدریج کمرنگ شده و جای خود را به کار مزدی و شیوههای جدید انجام کار داده است.
براساس گزارش شبکه تحلیلگران افغانستان که روز یکشنبه، ۱۷ جوزا، نشر شده، حشر برای نسلهای متمادی یکی از مهمترین نمادهای همبستهگی اجتماعی در روستاها بود؛ سنتی که در آن مردم بدون دریافت مزد برای انجام کارهای زراعتی، ساخت خانه، پاککاری کانالهای آب و سایر فعالیتهای مورد نیاز خانوادهها و جامعه با یکدیگر همکاری میکردند.
یافتههای گزارش نشان میدهد که گسترش کار مزدی، افزایش مهاجرت، استفاده از ماشینآلات در بخش زراعت و کاهش روابط سنتی میان خانوادهها از مهمترین عوامل تضعیف این فرهنگ به شمار میروند.
براساس این بررسی، حشر در گذشته تنها به کارهای فردی محدود نبود، بلکه بسیاری از پروژههای عامه مانند ترمیم جویها، ساخت مسجد، ایجاد راههای روستایی، پلهای کوچک و سایر تأسیسات مورد نیاز مردم نیز از طریق همکاری دستهجمعی انجام میشد.
شماری از بزرگان و باشندهگان مناطق روستایی گفتهاند که حشر افزون بر انجام کارها، نقش مهمی در تقویت روابط اجتماعی، همکاری میان خانوادهها و ایجاد روحیه همدلی در میان مردم داشت و زمینه گردهمایی و تعامل بیشتر اهالی را فراهم میکرد.
به گفته آنان، در گذشته اشتراک در حشر یک مسوولیت اجتماعی تلقی میشد و کسانیکه بدون دلیل موجه از همکاری خودداری میکردند، با سرزنش و انتقاد جامعه روبهرو میشدند. همین موضوع سبب میشد بیشتر مردم در فعالیتهای جمعی سهم بگیرند.
با این حال، گزارش میافزاید که حشر در برخی بخشها، بهویژه در زمینه پاککاری و نگهداری کانالهای آبیاری و دیگر منابع مشترک، هنوز در شماری از روستاها ادامه دارد؛ زیرا زندهگی و معیشت مردم به این تأسیسات وابسته است.
حشر یکی از سنتهای کهن در افغانستان است که برپایه همکاری داوطلبانه و کمک متقابل میان مردم شکل گرفته است.
این شیوه در گذشته نقش مهمی در انجام کارهای زراعتی، ساختمانی و خدمات عمومی داشت و از عوامل اصلی حفظ همبستهگی اجتماعی در بسیاری از جوامع روستایی کشور به شمار میرفت. با وجود تغییرات اجتماعی و اقتصادی در سالهای اخیر، هنوز هم در برخی مناطق افغانستان نشانههایی از این سنت باقی مانده است.
