سازمان گزارشگران بدون مرز همزمان با فرارسیدن روز جهانی پناهندهگان اعلام کرده که افغانستان در سالهای اخیر به یکی از اصلیترین منابع تبعید روزنامهنگاران در جهان بدل شده است.
سازمان گزارشگران بدون مرز روز جمعه، ۲۹ جوزا، در گزارشی نوشته است که پس از بازگشت طالبان به قدرت، دستکم ۶۷۷ خبرنگار افغان با پشتیبانی این سازمان کشور را ترک کردهاند.
این نهاد گفته است که شمار خبرنگاران افغان تبعیدی، نزدیک به نیمی از مجموع روزنامهنگارانی را تشکیل میدهد که در سراسر جهان تحت حمایت گزارشگران بدون مرز قرار دارند.
در گزارش آمده که محدودیتهای شدید بر فعالیت رسانهها، تهدیدهای امنیتی، بازداشتهای خودسرانه و کاهش آزادیهای عمومی، شرایط کاری خبرنگاران را دشوار کرده و صدها تن را وادار به مهاجرت کرده است.
براساس این گزارش، بیشترین میزان خروج خبرنگاران افغان در سال ۲۰۲۲ ثبت شده است؛ سالی که ۱۸۳ خبرنگار مجبور شدند کشور را ترک کنند. این روند در سالهای بعد نیز ادامه یافته و تنها در سال ۲۰۲۵، ۸۲ خبرنگار دیگر افغانستان را ترک کردهاند.
گزارشگران بدون مرز تأکید کرده است که بسیاری از خبرنگاران مهاجر، بهویژه در پاکستان، همچنان با مشکلات جدی روبهرویند و از امنیت و ثبات کافی برخوردار نیستند.
این سازمان افزوده است که تبعید به معنای پایان دشواریها نیست؛ زیرا بسیاری از خبرنگاران در کشورهای میزبان با خطر اخراج، مشکلات اقامتی، نداشتن مجوز کار، محدودیت در دسترسی به خدمات درمانی و حتا بازداشت مواجهاند.
به گفته این نهاد، سیاست اخراج مهاجران افغان از پاکستان باعث شده است شماری از خبرنگاران ناچار به بازگشت به افغانستان شوند؛ جایی که همچنان با خطر پیگرد، بازداشت و سرکوب روبهرو هستند.
گزارش همچنان نشان میدهد که فشار بر رسانهها و خبرنگاران تنها به افغانستان محدود نیست و در سالهای اخیر در بسیاری از کشورهای جهان افزایش یافته است. شمار کشورهایی که خبرنگاران از آنها ناچار به فرار شدهاند، طی پنج سال گذشته از ۱۹ کشور به ۴۰ کشور رسیده است.
طبق آمار ارایهشده، بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بیش از ۱۴۰۰ خبرنگار از دستکم ۶۵ کشور جهان مجبور به ترک محل زندهگی خود شدهاند. پس از افغانستان، روسیه و میانمار نیز از جمله کشورهایی هستند که بیشترین سهم را در این آمار دارند.
این سازمان در پایان از دولتها خواسته است با فراهمکردن ویزاهای درازمدت، تسهیل روند اقامت، حمایت از رسانههای فعال در تبعید و ایجاد سازوکارهای قانونی، زمینه ادامه فعالیت حرفهای خبرنگاران را فراهم کنند.
گزارشگران بدون مرز هشدار داده است که ادامه این وضعیت نهتنها آینده روزنامهنگاری مستقل را با خطر مواجه میکند، بلکه دسترسی شهروندان به اطلاعات آزاد و قابل اعتماد را نیز در سطح جهانی تهدید خواهد کرد.
با سلطه طالبان بر افغانستان، این گروه محدودیتهای فزایندهای را علیه خبرنگاران وضع کردهاند.
