کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهنده‌گان اعلام کرده است که از جنوری تا سپتامبر سال ۲۰۲۶، نزدیک به یک میلیون و ۲۹۰ هزار شهروند افغانستان از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند.
این نهاد روز یک‌شنبه، ۱۷ عقرب، در گزارشی گفته است که ۴۳ درصد این افراد به‌گونه اجباری اخراج شده‌اند و سایر بازگشت‌کننده‌گان به‌دلیل دشواری‌های زنده‌گی و محدودیت‌ها در کشورهای میزبان، افغانستان را مقصد بازگشت خود قرار داده‌اند.
این آمار در گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل درباره تاثیر کمک‌های مالی انعطاف‌پذیر منتشر شده است؛ گزارشی که فعالیت‌های این نهاد را در فاصله جنوری تا سپتامبر ۲۰۲۶ در ۱۰ کشور بررسی می‌کند.
بربنیاد گزارش، بسیاری از مهاجران هنگام بازگشت با امکانات اندک و وضعیت دشوار روبه‌رو بوده‌اند و برای تامین نیازهای اولیه، آغاز دوباره زنده‌گی و دست‌یابی به منابع درآمد به کمک‌های فوری نیاز دارند.
کمیساریای عالی پناهنده‌گان افزوده است که برای رسیده‌گی به نیازهای بشردوستانه در افغانستان، به ۲۱۶.۴ میلیون دالر بودجه نیاز دارد، اما در پی کاهش چشم‌گیر کمک‌های بشردوستانه پس از بازگشت طالبان به قدرت، تنها ۳۰ میلیون دالر کمک مالی انعطاف‌پذیر به این کشور اختصاص یافته است.
این نهاد تصریح کرده است که از میان یک میلیون و ۲۹۰ هزار بازگشت‌کننده از ایران و پاکستان، حدود ۲۰۲ هزار تن، شامل نزدیک به ۴۵ هزار خانواده، در گذرگاه‌های مرزی کمک نقدی دریافت کرده‌اند.
در میان خانواده‌های دریافت‌کننده کمک، ۴۵ درصد سرپرست زن داشته‌اند، ۳۳ درصد دست‌کم یک عضو دارای معلولیت داشته و چهار درصد نیز از سوی کودکان سرپرستی می‌شده‌اند. همچنان حدود ۳۴۰ خانواده آسیب‌پذیر در مناطق بازگشت، برای ادغام دوباره در جامعه کمک مالی دریافت کرده‌اند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که حدود دو هزار و ۳۰۰ تن از افرادی که با خطرهای جدی حفاظتی روبه‌رو بوده‌اند، کمک نقدی ویژه دریافت کرده‌اند.
افزون بر این، نزدیک به دو هزار و ۶۰۰ خانواده آسیب‌پذیر نیز برای تهیه وسایل ضروری خانه مورد حمایت قرار گرفته‌اند.
گزارش کمیساریای عالی پناهنده‌گان، وضعیت دو زن بازگشته به افغانستان را نیز به‌عنوان نمونه‌ای از مشکلات اقتصادی و معیشتی مهاجران بازگشتی بازتاب داده است.
سمیرا، باشنده دشت‌شور مزارشریف پس از بازگشت از ایران مسوولیت تامین نیازهای خانواده‌اش را برعهده دارد و از مادر بیمار و خواهر و برادران کوچک‌تر خود نگهداری می‌کند.
وی که در ایران خیاطی آموخته است، با قرض گرفتن پول یک ماشین خیاطی خریده و کار دوخت لباس را آغاز کرده، اما برای گسترش فعالیتش به ماشین‌های سردوز، گلدوزی و زیگزاگ نیاز دارد.
در نمونه دیگر، مسلمه، زن بیوه و مادر سه فرزند در ولایت جوزجان، پس از از دست دادن سرپناه به اتاقی در خانه اقاربش پناه برده است.
او با قالین‌بافی و گلیم‌بافی هزینه‌های خانواده را تامین می‌کند، اما درآمدش برای برآورده‌ساختن نیازهای ابتدایی کافی نیست.
بربنیاد گزارش، فراهم‌شدن دستگاه قالین‌بافی و دسترسی بهتر به بازار می‌تواند به افزایش درآمد او کمک کند.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهنده‌گان تاکید کرده است که بازگشت مهاجران به افغانستان به معنای پایان مشکلات آنان نیست و برای ادغام پایدار این افراد در جامعه، حمایت‌های معیشتی و حفاظتی همچنان ضروری است.
این نهاد هشدار داده است که کاهش منابع مالی و کمک‌های بشردوستانه، دسترسی خانواده‌های آسیب‌پذیر، از جمله زنان بازگشته‌ای مانند سمیرا و مسلمه، به حمایت‌های مورد نیاز را محدود کرده است.
