برونو لومارکی، معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور افغانستان می‌گوید که این کشور بیش از پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، با بحران عمیق انسانی، مشکلات اقتصادی و محدودیت‌های گسترده بر حقوق شهروندان روبه‌رو است.
او روز جمعه، ۱۵ عقرب، گفته است که با وجود تامین نسبی ثبات و امنیت، وضعیت شکننده اقتصادی، نیازهای شدید بشردوستانه و محدودیت‌های حقوقی، شرایط افغانستان را دشوارتر ساخته است.
لومارکی با اشاره به وضعیت زنان و دختران گفته که محدودیت‌های گسترده همچنان مانع دسترسی آنان به آموزش، کار و مشارکت در زنده‌گی اجتماعی شده است.
به گفته او، از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۲.۶ میلیون دختر از آموزش متوسطه محروم شده‌اند و در حال حاضر شمار دختران و زنان دانشجو در دانشگاه‌های افغانستان به صفر رسیده است.
او افزوده است که مشکلات اقتصادی نیز بر آموزش پسران تاثیر گذاشته و شماری از خانواده‌ها به‌دلیل وضعیت مالی، از فرستادن فرزندان‌شان به مکتب خودداری می‌کنند.
معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل همچنین افزوده که از سپتامبر ۲۰۲۵ تاکنون، ورود کارمندان زن افغانستان به دفترهای سازمان ملل در سراسر افغانستان ممنوع بوده و این محدودیت هنوز برداشته نشده است.
لومارکی تصریح کرده که از سال ۲۰۲۰ تاکنون، بازگشت حدود ۶.۷ میلیون شهروند افغانستان از کشورهای دیگر، فشار بیشتری بر خدمات و امکانات محدود این کشور وارد کرده است.
به گفته او، شمار زیادی از این افراد از کشورهای همسایه، به‌ویژه ایران و پاکستان، اخراج شده‌اند و برخی از بازگشت‌کننده‌گان حتا پیش از این در افغانستان زنده‌گی نکرده بودند.
او تاکید کرده است که این افراد برای آغاز دوباره زندگی به اسناد قانونی، حمایت و فرصت‌های شغلی نیاز دارند.
معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل با اشاره به وضعیت کشت مواد مخدر گفته است که براساس گزارش تازه این سازمان، تولید تریاک در افغانستان در سال ۲۰۲۵ میلادی ۳۳۰ درصد افزایش یافته است.
او افزوده است که شماری از کشاورزان برای ادامه کشت خشخاش، روش‌هایی برای پنهان کردن فعالیت‌های‌شان از طالبان پیدا کرده‌اند.
لومارکی تاکید کرده که مبارزه مؤثر با کشت خشخاش، نیازمند فراهم‌سازی گزینه‌های معیشتی و منابع درآمد جایگزین برای کشاورزان است.
او همچنین نسبت به افزایش نیازهای بشردوستانه افغانستان در سال ۲۰۲۷ هشدار داده و گفته است که بازگشت گسترده مهاجران، بی‌ثباتی منطقه‌ای و تشدید پدیده ال‌نینو، امنیت غذایی و دسترسی مردم به خدمات اساسی را با تهدید جدی روبه‌رو می‌کند.
به گفته لومارکی، کمک‌های بشردوستانه به افغانستان در سال‌های اخیر به‌گونه چشم‌گیری کاهش یافته است؛ این کمک‌ها در سال ۲۰۲۳ به دو میلیارد دالر می‌رسید، اما در سال ۲۰۲۵ به یک میلیارد دالر کاهش یافت و در سال ۲۰۲۶ تاکنون تنها ۵۷۰ میلیون دالر فراهم شده است.
او افزوده است که پیش‌بینی می‌شود بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ حدود ۴۰ درصد مراکز خدمات صحی اولیه در افغانستان، معادل ۷۰۰ مرکز از مجموع یک‌هزار و ۹۰۰ مرکز، مسدود شوند.
لومارکی از جامعه جهانی خواسته است که افغانستان را در این شرایط تنها نگذارد و هشدار داده است که پیامدهای بحران کنونی ممکن است از مرزهای این کشور فراتر رفته و بر امنیت، ثبات منطقه‌ای و روند مهاجرت تاثیر بگذارد.
