دیدبان حقوق بشر می‌گوید که ۲۵ سال پس از آغاز جنگ در افغانستان، قربانیان جنگ و خانواده‌های آنان هنوز مسیر روشنی برای دسترسی به عدالت، جبران خسارت و پاسخ‌گویی عاملان نقض حقوق بشر ندارند.
این نهاد روز یک‌شنبه، ۱۲ میزان، در گزارشی که به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد آغاز جنگ افغانستان منتشر کرده، گفته است که امریکا و کشورهای عضو ایتلاف هنوز برای جنایات جنگی و سایر موارد جدی نقض حقوق بشر در افغانستان، عدالت و جبران خسارت واقعی فراهم نکرده‌اند.
به گفته دیدبان حقوق بشر، پس از حمله‌های ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و آغاز عملیات نظامی به رهبری امریکا در افغانستان، مواردی از شکنجه، بدرفتاری با زندانیان، بازداشت‌های طولانی‌مدت و حمله‌های مرگ‌بار علیه غیرنظامیان ثبت شده است.
این نهاد افزوده است که شماری از نیروهای امریکایی در برخی پرونده‌های قتل غیرقانونی غیرنظامیان محاکمه شده‌اند، اما بسیاری از موارد دیگر هرگز به دادگاه نرسیده و قربانیان و خانواده‌های آنان نیز در بسیاری موارد غرامت دریافت نکرده‌اند.
دیدبان حقوق بشر همچنان از عملکرد نیروهای آسترالیا و بریتانیا در افغانستان انتقاد کرده است و گفته که تحقیقات درباره اتهام‌های مربوط به کشتار غیرنظامیان و بدرفتاری با آنان در این کشور با کندی پیش رفته است.
این نهاد در عین حال طالبان و سایر گروه‌های مسلح را نیز به ارتکاب نقض جدی حقوق بشر، کشتار غیرنظامیان، حمله به خبرنگاران، مقام‌های زن، اقلیت‌ها و استفاده از مواد انفجاری در مناطق مسکونی متهم کرده است.
دیدبان حقوق بشر تصریح کرده است که دادگاه بین‌المللی کیفری نیز در ابتدا درباره جرایم جنگی و جنایت علیه بشریت از سوی طرف‌های مختلف درگیری در افغانستان تحقیق می‌کرد، اما روند بررسی جرایم منتسب به برخی طرف‌ها با محدودیت‌هایی مواجه شده است.
این نهاد از سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان که شورای حقوق بشر سازمان ملل در اکتوبر ۲۰۲۵ ایجاد کرد، خواسته است منابع کافی دریافت کند و تحقیقات خود را بدون تاخیر آغاز کند.
پاتریشیا گاسمن، معاون بخش آسیا در دیدبان حقوق بشر گفته است که امریکا و دیگر کشورهایی که در جنگ افغانستان حضور داشتند باید درباره اتهام‌های جنایات جنگی تحقیق و عاملان آن را محاکمه کنند و برای قربانیان و خانواده‌های آنان جبران خسارت فراهم شود.
او تاکید کرده است که گذشت زمان نباید باعث شود قربانیان از حق خود برای عدالت، جبران خسارت و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن محروم شوند.
جنگ افغانستان پس از حمله‌های ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در امریکا و آغاز عملیات نظامی به رهبری ایالات متحده در هفتم اکتوبر همان سال آغاز شد.
این جنگ نزدیک به دو دهه ادامه یافت و در جریان آن، نیروهای امریکایی و ناتو، حکومت‌های افغانستان، طالبان و دیگر گروه‌های مسلح درگیر بودند.
