اسناد تازهرفعمحرمانهشده سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیآیای) جزییات تازهای از اختلافات در رهبری طالبان بر سر حضور اسامه بنلادن در افغانستان در سالهای پیش از حملههای ۱۱ سپتامبر را فاش کرده است.
براساس یکی از این اسناد که به ۲۵ مارچ ۲۰۰۰ برمیگردد و روز جمعه، ۲۰ سنبله نشر شده، ملا محمد عمر، رهبر وقت طالبان یک فرمانده این گروه و شماری از افراد زیر دست او را پس از مخالفت با سیاست طالبان در قبال بنلادن اعدام کرده بود.
در این سند آمده که فرمانده یادشده در جریان نشست شورای عالی طالبان بر سر موضوع بنلادن با یکی دیگر از فرماندهان وارد اختلاف شد و این درگیری در نهایت به تیراندازی انجامید. سیآیای در این سند هویت افراد اعدامشده را مشخص نکرده است.
سیآیای همزمان با بیستوپنجمین سالگرد حملههای ۱۱ سپتامبر، ۷۱ سند درباره بنلادن و شبکه القاعده منتشر کرده است.
مقامهای این سازمان گفتهاند این مجموعه، بزرگترین انتشار اسناد متمرکز بر حملههای ۱۱ سپتامبر است که تاکنون از سوی این نهاد منتشر شده است.
با این حال، بخشهایی از اسناد همچنان محرمانه باقی مانده و اطلاعات مربوط به آنها در نسخه منتشرشده پوشانده شده است.
یکی دیگر از اسناد، مربوط به ۲۰ اکتوبر ۱۹۹۸، اختلاف دیدگاهها در میان رهبران طالبان را تشریح میکند.
در این ارزیابی، رهبران طالبان به دو جریان عمده تقسیم شدهاند؛ گروهی که بر مواضع سختگیرانه تاکید داشتند و گروهی که خواهان رویکرد انعطافپذیرتر در برابر جامعه جهانی بودند.
براساس این سند، ملا عمر در میان جریان نخست قرار داشت؛ جریانی که علاقه کمتری به کسب مشروعیت بینالمللی داشت و از ادامه پناه دادن به بنلادن حمایت میکرد.
در مقابل، محمدربانی آخند بهعنوان یکی از چهرههای جریان میانهرو معرفی شده که بر رعایت هنجارهای سیاسی بینالمللی تاکید داشت.
سیآیای در آن زمان ارزیابی کرده بود که با تثبیت قدرت طالبان، ممکن است جریانهای میانهرو نفوذ بیشتری پیدا کنند و زمینه برای تغییراتی در سیاستهای مربوط به حقوق بشر، مبارزه با مواد مخدر و تروریسم فراهم شود.
با این حال، این سازمان در همان ارزیابی گفته بود که اختلافات داخلی طالبان تا آن زمان تاثیر قابل توجهی بر انسجام این گروه و روند تصمیمگیری آن نداشته است.
در یک ارزیابی سیآیای به تاریخ ۳ جنوری ۲۰۰۰ آمده است که شورای وزیران طالبان، بدون حضور محمدربانی، تصمیم گرفته بود بنلادن در افغانستان باقی بماند و از این کشور اخراج نشود.
این سند همچنان میگوید که طالبان از بنلادن خواسته بود تدابیر امنیتی خود را افزایش دهد.
در سند دیگری که تاریخ آن ۱۴ جنوری ۲۰۰۰ است، سیآیای از افزایش اختلاف میان طالبان و بنلادن خبر داده و نوشته است که ملا عمر در سال پیش از آن چندین بار رهبر القاعده را مورد انتقاد قرار داده بود.
براساس این سند، عمر محدودیتهایی بر جابهجایی و انتقال پول بنلادن اعمال کرده بود و برخی اقدامات او نیازمند تایید رهبر طالبان شده بود.
با این حال، سیآیای در همان زمان ارزیابی کرده بود که ملا عمر درباره فعالیتهای ضد امریکایی بنلادن نگرانی جدی نشان نداده و برای جلوگیری از برنامههای تروریستی او اقدام عملی انجام نداده است.
گفتنی است که اسناد تازهمنتشرشده سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیآیای) درباره روابط طالبان و اسامه بنلادن، به اختلافات درونی این گروه بر سر میزبانی از رهبر القاعده پرداخته است.
