شورای آتلانتیک میگوید که تروریسم امروز دیگر از الگوی متمرکز و فراملی سالهای پیش از حملههای ۱۱ سپتامبر پیروی نمیکند و شبکههای تروریستی به سمت ساختارهای پراکنده، محلی و دیجیتال حرکت کردهاند.
کارشناسان این شورا روز جمعه، ۲۰ سنبله، در ارزیابی تازهای نوشتهاند که گروههای تروریستی در سالهای پیش از ۱۱ سپتامبر عمدتاً شامل سازمانهای جداییطلب، ملیگرا، انقلابی و مذهبی بودند، اما القاعده با ایجاد الگویی تازه، به یک بازیگر غیردولتی و فراملی تبدیل شد که میتوانست از مناطق فاقد حاکمیت موثر برای برنامهریزی و اجرای حملههای پیچیده در فاصلهای دور از محل استقرار خود استفاده کند.
به گفته کارشناسان شورای آتلانتیک، این مدل نیز در سالهای اخیر تغییر کرده است. القاعده و داعش دیگر کنترل متمرکز گذشته را بر همه شاخهها و هواداران خود ندارند و فعالیت گروههای وابسته به آنها بیشتر در چارچوب منازعات محلی و شرایط سیاسی و امنیتی هر منطقه انجام میشود.
در این ارزیابی آمده است که تروریسم امروز با شورش مسلحانه، کنترل قلمرو، اقتصادهای غیرقانونی و اختلافات محلی درهم آمیخته است. همزمان، گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی امکان افراطیشدن و بسیج افراد را بدون نیاز به دستور مستقیم یک سازمان مرکزی افزایش داده است.
شورای آتلانتیک افزوده است که القاعده و داعش با وجود کاهش توان سازمانی خود، همچنان فعالند و از طریق شاخهها و گروههای وابسته تلاش میکنند نفوذ خود را حفظ کنند.
براساس این گزارش، یک شاخه وابسته به القاعده در مالی بخش قابل توجهی از قلمرو را در اختیار دارد و داعش نیز فعالیتهای خود را از طریق شبکههایی در سومالیا دنبال میکند.
کارشناسان این شورا افزودهاند که هر دو گروه همچنان توانایی جذب نیرو، تولید و انتشار تبلیغات، الهامبخشی به حملهها و ایجاد شبکههای محلی را دارند. ابزارهای دیجیتال نیز به این گروهها امکان داده است پیامهای افراطی خود را با سرعت بیشتری به افراد در نقاط مختلف جهان منتقل کنند.
در بخش مربوط به افغانستان و جنوب آسیا، مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد بخش جنوب آسیا در شورای آتلانتیک نوشته که وضعیت تروریسم در این منطقه در مقایسه با سالهای منتهی به ۱۱ سپتامبر در ظاهر بهتر شده است.
به گفته او، القاعده ضعیفتر شده است و بسیاری از بیش از ۱۲ گروه تروریستی فعال در افغانستان و پاکستان، فعالیت محدودی دارند.
با این حال، ارزیابی شورای آتلانتیک نشان میدهد که کاهش قدرت سازمانهای بزرگ تروریستی لزوماً به معنای از میان رفتن تهدید نیست؛ بلکه ماهیت این تهدید تغییر کرده و گروههای کوچکتر، شاخههای محلی و افراد الهامگرفته از ایدیولوژیهای افراطی میتوانند بدون وابستهگی مستقیم به یک فرماندهی مرکزی فعالیت کنند.
حملههای ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ که از سوی القاعده سازماندهی شد، نقطه عطفی در تحول تروریسم فراملی و سیاستهای جهانی مبارزه با تروریسم بود.
اکنون، به باور کارشناسان شورای آتلانتیک، تهدید تروریستی بیش از گذشته از سوی شبکههای پراکنده و بازیگران محلی و دیجیتال شکل میگیرد.
