پنجمین نشست «سلسله نشستهای افغانستان کمبریج» در بریتانیا با عنوان «همگرایی و همکاری برای دموکراسی در افغانستان» برگزار شد؛ نشستی که اشتراککنندهگان آن بر ایجاد یک نظام سیاسی فراگیر، مشروع و دموکراتیک و تعیین آینده افغانستان به دست مردم این کشور تاکید کردند.
در اعلامیه پایانی این نشست که روز پنجشنبه، ۱۹ سنبله، نشرشده، آمده است که همه شهروندان افغانستان باید بدون تبعیض از آزادی، عدالت، کرامت انسانی و حقوق اساسی برخوردار باشند و ساختار سیاسی آینده کشور باید زمینه مشارکت موثر همه اقشار جامعه را فراهم کند.
اشتراککنندهگان همچنان بر تامین حقوق سیاسی، مدنی، اقتصادی، آموزشی و اجتماعی زنان و دختران تاکید کرده و خواهان مشارکت موثر اقوام، اقلیتها، جوانان و شهروندان افغانستان در خارج از کشور در ساختار سیاسی آینده شدهاند.
در این اعلامیه «وحدت در عین تنوع» از پایههای همبستهگی ملی دانسته شده و هرگونه تبعیض، طرد و نفرتپراکنی رد شده است. شرکتکنندهگان همچنان بر حاکمیت قانون، مشروعیت قانون اساسی، برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه، تفکیک قوا، استقلال نهادهای قضایی و انتقال مسالمتآمیز قدرت تاکید کردهاند.
این تاکیدها در حالی مطرح میشود که تلاشها برای نزدیککردن دیدگاههای جریانهای مختلف سیاسی و مدنی افغانستان و ایجاد یک چارچوب مشترک برای آینده کشور، در سالهای اخیر افزایش یافته است.
ازسویی هم، در سپتامبر ۲۰۲۴، در سومین نشست «سلسله افغانستان کمبریج» موسوم به CAS-III-۲۰۲۴ که در کالج هیوز هال دانشگاه کمبریج برگزار شد، نقشهراههای شش گروه عمده سیاسی و مدنی افغانستان مورد بررسی قرار گرفت. در جریان این نشست مشخص شد که نزدیک به ۹۰ درصد محتوای این نقشهراهها با یکدیگر همپوشانی دارد؛ همپوشانیای که به گفته برگزارکنندهگان، فراتر از این شش نقشهراه بوده و در دیگر پیشنهادها و طرحهای سیاسی نیز دیده میشود.
براساس اعلامیه سازمان موزاییک، بررسی این نقشهراهها نشان داده است که با وجود سالها چنددستهگی و پراکندگی سیاسی، میان جریانهای مختلف بر سر شماری از اصول بنیادین آینده افغانستان توافق قابل توجهی وجود دارد؛ از جمله حاکمیت مردم، مشروعیت قانون اساسی، برابری شهروندان، حکمرانی فراگیر، حقوق بشر و ثبات سیاسی.
موازیک گفته است که برپایه همین نقاط مشترک، ایده «نقشهراه جامع ترکیبی» یا CCR شکل گرفت؛ ابتکاری که هدف آن گردآوری و تلفیق دیدگاهها و پیشنهادهای موجود و تبدیل آنها به یک چارچوب مشترک برای آینده افغانستان است.
برگزار کنندهگان گفتهاند که به ابتکار بنیاد جهانی موزاییک، «گروه کاری نقشهراه جامع ترکیبی» با حضور نمایندهگان گروههای سیاسی و مدنی، کارشناسان و روزنامهنگاران شکل گرفت و بیش از ۲۰ گروه سیاسی، مدنی و مقاومت از سراسر افغانستان، از جمله شماری از گروههای فعال در داخل کشور در این روند گردهم آمدند تا یک چشمانداز مشترک را در قالب چارچوبی واحد و پویا تدوین کنند؛ چارچوبی که از آن با عنوان «نقشهراه صلح مردم افغانستان» یاد شده است.
به گفته آنان، این ابتکار تلاش میکند بهجای تحمیل یک الگوی بیرونی، بر سیاستها، پیشنهادها و نقشهراههایی تکیه کند که خود شهروندان افغانستان ارایه کردهاند. در این روند، نقاط توافق شناسایی و اختلافات نیز بهصورت روشن و نظاممند مشخص میشوند تا زمینه برای شکلگیری یک مسیر مشترک فراهم شود.
پیش از این، نقشهراه جامع ترکیبی در چهارمین نشست سلسله افغانستان کمبریج، موسوم به CAS-IV-۲۰۲۵، در کالج جیزس دانشگاه کمبریج رونمایی شد.
براساس اعلامیه این نشستها، گروه کاری نقشهراه جامع ترکیبی ۱۸ عضو دارد و ریاست آن برعهده «مجمع همزیستی و رهایی مهر» است.
به گفته برگزارکنندگان نشست، این مجمع افزون بر مشارکت در تدوین نقشهراه، ماموریت تسهیل هماهنگی میان جریانهای دموکراتیک مخالف افغانستان را نیز دنبال میکند و نقش «قلمدار» یا نویسنده نقشهراه جامع ترکیبی را برعهده دارد تا انسجام و یکپارچهگی محتوایی این سند حفظ شود. مهر و بنیاد موزاییک نیز بهصورت مشترک دبیرخانه گروه کاری نقشهراه جامع ترکیبی را تشکیل میدهند.
دستاندرکاران این ابتکار میگویند که نقشهراه جامع ترکیبی یک سند ایستا و نهایی نیست، بلکه چارچوبی زنده است که برای تکامل، بازنگری و افزودن دیدگاههای بیشتر طراحی شده است. هدف آن عبور از بیانیههای موازی و چشماندازهای رقابتی و ایجاد مسیری منسجم و مردممحور برای شکلدهی به گفتوگوهای سیاسی، تلاشهای دیپلماتیک و روندهای آینده قانون اساسی افغانستان است.
مفاد اعلامیه پایانی پنجمین نشست سلسله افغانستان کمبریج نیز در بسیاری از موارد با اصول مطرحشده در این نقشهراه همخوانی دارد؛ از حاکمیت مردم و برابری شهروندان گرفته تا حقوق بشر، حکومت فراگیر، مشروعیت قانون اساسی، انتخابات آزاد و عادلانه، تفکیک قوا و انتقال مسالمتآمیز قدرت.
برگزارکنندهگان نشست و طراحان نقشهراه جامع ترکیبی تلاش دارند همین نقاط مشترک را از سطح پیشنهادهای پراکنده فراتر برده و به یک چارچوب مشترک برای بحث درباره آینده سیاسی افغانستان تبدیل کنند.
به گفته آنان، براساس این رویکرد، آینده افغانستان باید بر مشارکت مردم، کثرتگرایی، برابری شهروندان، حاکمیت قانون و سازوکارهای مشروع سیاسی استوار باشد؛ مسیری که در صورت گسترش مشارکت جریانهای سیاسی و مدنی مختلف، میتواند به یکی از چارچوبهای مهم برای گفتوگو درباره آینده سیاسی و قانون اساسی افغانستان تبدیل شود.
دستاندرکاران نقشهراه جامع ترکیبی امیدوارند این چارچوب در نهایت به مرجعی معتبر برای مردم افغانستان، بازیگران منطقهای و جامعه جهانی تبدیل شود؛ مرجعی که بتواند تصویری کثرتگرا، مشروع و مبتنی بر خواست مردم از آینده افغانستان ارایه کند.
