در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، سازمان گزارشگران بدون مرز شاخص آزادی مطبوعات سال ۲۰۲۵ را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، افغانستان با کسب تنها ۱۷.۸۸ امتیاز از ۱۰۰، در رتبه ۱۷۵ از میان ۱۸۰ کشور قرار گرفته است.
این جایگاه، هرچند نسبت به رتبه ۱۷۸ سال گذشته سه پله بهبود را نشان میدهد، اما این تغییر نه به دلیل بهبود شرایط در افغانستان، بلکه به دلیل وخامت اوضاع در دیگر کشورها رخ داده است.
در همین حال، گزارشگران بدون مرز وضعیت افغانستان را در پنج شاخص کلیدی بررسی کرده که همگی نشاندهنده شرایط بحرانی است: افغانستان در شاخص امنیتی رتبه ۱۷۵، قانونی: رتبه ۱۷۸، اقتصادی: رتبه ۱۶۵، سیاسی و اجتماعی-فرهنگی: در وضعیت وخیم خوانده شده است.
وضعیت وخیم رسانهها زیر حاکمیت طالبان
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، آزادی مطبوعات در افغانستان بهشدت سرکوب شده است. گزارشگران بدون مرز این وضعیت را «ناقوس مرگ» برای رسانهها و بهویژه روزنامهنگاران زن توصیف کرده است. این گزارش نشان میدهد که با سانسور و محدودیت، انتقاد از طالبان ممنوع است و رسانهها در برخی ولایات موظفاند گزارشهای خود را پیش از انتشار برای تأیید به اداره اطلاعات و فرهنگ طالبان ارسال کنند.
شبکههای اجتماعی تحت نظارت دقیق قرار دارند و ۱۷ دستورالعمل محدودکننده برای رسانهها صادر شده است که براساس آن، ۱۸ ولایت از انتشار تصویر زنده جانوران منع شدهاند.
از سوی دیگر، بسیاری از خبرنگاران زن به دلیل تهدیدات وزارت امر به معروف و نهی از منکر، مجبور به ترک حرفه خود شدهاند.
روند جهانی و جایگاه دیگر کشورها
در این فهرست، ناروی همچنان در صدر کشورهای دارای بالاترین آزادی مطبوعات قرار دارد، در حالی که اریتره، کوریایی شمالی، چین، سوریه و ایران به ترتیب پس از افغانستان در پایینترین رتبهها جای گرفتهاند.
گزارشگران بدون مرز هشدار داده که میانگین جهانی آزادی مطبوعات برای اولینبار به سطح «وضعیت دشوار» رسیده است. این افت به دلیل فشارهای سیاسی، مشکلات اقتصادی، تمرکز مالکیت رسانهها و کاهش اعتماد عمومی گزارش شده است.
