سازمان حقوق بشری هانا در گزارشی تازه اعلام کرده است که شمار زیادی از مهاجران افغانستان در ایران، بهویژه زنان و کودکان، با مشکلات جدی در ثبت اسناد هویتی، پیگیری پروندههای حقوقی و دسترسی به خدمات قضایی مواجهاند.
این سازمان که گزارش خود را روز یکشنبه، ۱۴ سرطان، منتشر کرده و گفته که تشدید محدودیتهای اداری و امنیتی پس از تحولات اخیر، همراه با اختلال در خدمات عمومی و قطع اینترنت، وضعیت حقوقی بسیاری از شهروندان افغانستان مقیم ایران را پیچیدهتر کرده و آنان را از دسترسی موثر به حقوق قانونیشان محروم ساخته است.
براساس گزارش، ثبت نشدن رویدادهای مهمی مانند تولد، ازدواج، طلاق، حضانت، نسب و ارث سبب شده است که بسیاری از مهاجران نتوانند حقوق مدنی و خانوادهگی خود را از طریق نهادهای رسمی پیگیری کنند.
هانا تأکید کرده است که زنان افغانستان بیشترین آسیب را از این وضعیت متحمل میشوند؛ زیرا در پروندههایی مانند خشونت خانوادهگی، مطالبه نفقه، جدایی یا اثبات رابطه زوجیت، نبود اسناد رسمی ثبت احوال، روند رسیدهگی قضایی را با دشواری روبهرو میکند.
در این گزارش همچنین آمده است که کودکان افغانستان فاقد مدارک هویتی، علاوه بر خطر بیتابعیتی، با محدودیت در دسترسی به آموزش، خدمات درمانی و حمایتهای اجتماعی روبهرو هستند و احتمال قرار گرفتن آنان در معرض کار اجباری و بهرهکشی افزایش مییابد.
هانا با اشاره به قوانین داخلی ایران، از جمله اصول مرتبط با برابری در برابر قانون و حق دادخواهی تصریح کرده است که محرومیت مهاجران از مراجعه به مراجع قضایی به دلیل وضعیت اقامت یا نداشتن مدارک، با این اصول همخوانی ندارد.
این نهاد همچنان یادآور شده که ایران براساس تعهدات بینالمللی خود، از جمله کنوانسیون حقوق کودک و میثاقهای حقوق بشری موظف است دسترسی برابر همه افراد حاضر در قلمرو خود به عدالت و ثبت وقایع حیاتی را تضمین کند.
در پایان، سازمان حقوقبشری هانا از مقامهای جمهوری اسلامی ایران خواسته است روند ثبت اسناد هویتی مهاجران افغانستان را تسهیل کنند، امکان مراجعه بدون تبعیض آنان به نهادهای قضایی را فراهم سازند و از اقداماتی که مانع دسترسی مهاجران به خدمات حقوقی، درمانی و حمایتی میشود، خودداری کنند.
گفتنی است که موضوع وضعیت حقوقی مهاجران افغانستان در ایران، به سالهای گذشته و افزایش قابل توجه مهاجرت افغانها پس از تحولات سیاسی و امنیتی در افغانستان بازمیگردد؛ روندی که با فشارهای اقتصادی، بیکاری، ناامنی و تغییرات سیاسی در افغانستان شدت گرفته است.
