براساس گزارشی که در روزنامه «نیواندین اکسپرس» منتشر شده، زنان دانشگاهی افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱ با محدودیتهای گستردهای روبهرو شدهاند که زندهگی حرفهای، اجتماعی و روانی آنان را به شدت زیر تأثیر قرار داده است.
این گزارش روز سهشنبه، ۱۲ جوزا، برپایه پژوهش سه تن از استادان دانشگاه و گفتوگو با ۱۲ زن دانشگاهی افغانستان تهیه شده، میگوید که پس از ممنوعیت آموزش دختران و زنان در دانشگاهها در دسامبر ۲۰۲۲، بسیاری از زنان استاد و پژوهشگر شغل، جایگاه اجتماعی و فرصتهای علمی خود را از دست دادهاند.
به نوشته گزارش، تمامی زنان مصاحبهشونده از احساس ناامیدی و یأس سخن گفتهاند و بیشتر آنان مشکلات جدی روانی را تجربه کردهاند. شماری از این زنان وضعیت کنونی خود را «مرگ تدریجی» توصیف کردهاند.
در گزارش آمده است که مشارکت زنان در آموزش عالی افغانستان از حدود پنج هزار دانشجو در سال ۲۰۰۱ به بیش از ۱۰۰ هزار دانشجو در سال ۲۰۲۱ افزایش یافته بود. در آن زمان زنان ۲۸ درصد دانشجویان دانشگاهها و ۱۴ درصد اعضای کادر علمی را تشکیل میدادند.
پژوهشگران با استفاده از دیدگاه «فمینیسم اسلامی» استدلال کردهاند که محدودیتهای اعمالشده بر زنان ریشه در آموزههای اسلامی ندارد، بلکه به برداشتهای سیاسی و مردسالارانه از دین مرتبط است.
به باور آنان، اسلام از حق آموزش، مشارکت اقتصادی و حضور اجتماعی زنان حمایت میکند.
این گزارش همچنان هشدار داده است که ممنوعیت کار و آموزش برای زنان، افزون بر پیامدهای اقتصادی، حضور و ارتباط اجتماعی آنان را نیز به شدت محدود کرده است.
به گفته پژوهشگران، حمایت از برنامههای آموزشی جایگزین، پشتیبانی از زنان دانشگاهی در تبعید و تداوم فشارهای بینالمللی میتواند به حفظ ظرفیتهای علمی زنان افغانستان کمک کند.
گفتنی است که طالبان پس از بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای را بر زنان و دختران در افغانستان وضع کردند.
در دسامبر ۲۰۲۲ تحصیل زنان در دانشگاهها متوقف شد و پیش از آن نیز آموزش دختران بالاتر از صنف ششم ممنوع شده بود.
این محدودیتها با واکنشهای گسترده داخلی و بینالمللی روبهرو و نهادهای حقوق بشری بارها خواهان لغو آنها شدهاند.
