سال ۱۴۰۵ برای رویا قرار بود سال رسیدن به یکی از مهمترین هدفهای زندگیاش باشد؛ سالی که دانشگاه را به پایان برساند و برای ادامهٔ تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد آماده شود. آیندهاش را از سالها پیش در ذهن ساخته بود؛ برای روزهایش برنامه داشت و میدانست میخواهد به کجا برسد. اما آنچه برای آیندهاش تصور کرده بود، با واقعیتی روبهرو شد که بسیاری از انتخابها را از دسترسش دور کرد. گاهی انسان برای رسیدن به رؤیاهایش تمام تلاش خود را میکند، اما موانعی سر راهش قرار میگیرند که نه با تلاش بیشتر کنار میروند و نه با خواستن از میان میروند.
حدود یک سال پیش، فرصتی برای ادامهٔ تحصیل در خارج از کشور پیش روی رویا قرار گرفت؛ فرصتی که میتوانست دریچهای تازه به روی زندگیاش باز کند و او را به آیندهای که برایش برنامه داشت نزدیکتر سازد. اما محدودیتهای رفتوآمد دختران جوان بدون محرم، مانع استفاده از این فرصت شد. رویا ناچار شد از یکی از بزرگترین خواستههای زندگیاش چشم بپوشد؛ از فرصتی که برایش تنها یک امکان تحصیلی نبود، بلکه بخشی از آیندهای بود که سالها انتظارش را کشیده بود.
«اگر شرایط آزادتر بود، شاید انتخابهای بیشتری داشتم و میتوانستم آن سفر تحصیلی را انجام بدهم. هنوز هم با خودم فکر میکنم اگر آن سفر را میرفتم، حالا کجا بودم و چه فعالیتهایی انجام میدادم؟»
این پرسش هنوز در ذهن رویا زنده است. گاهی سنگینی یک فرصت ازدسترفته نه فقط در آن چیزی است که اتفاق نیفتاده، بلکه در تمام اتفاقهایی است که میتوانست پس از آن رخ بدهد؛ تجربههایی که شاید به دست میآورد، مسیرهایی که شاید پیش رویش باز میشدند و آیندهای که میتوانست شکل دیگری داشته باشد.
رویا هنوز از ناچار شدن به چشمپوشی از آن فرصت، احساس حسرت میکند. برایش آسان نیست که بداند میتوانست مسیر دیگری را انتخاب کند، اما شرایط اجازه نداد. خودش از این احساس چنین یاد میکند:
«گاهی با خودم فکر میکنم اگر شرایط اجازه میداد، شاید میتوانستم سرنوشت بهتری برای خودم بسازم. این فکر هنوز هم آزارم میدهد.»
محدودیتها برای رویا تنها یک فرصت تحصیلی را از میان نبردهاند؛ آنها بر انتخابهای شخصی، برنامههای آینده و احساس امنیت او در تصمیمگیری نیز تأثیر گذاشتهاند. این شرایط او را محتاطتر کرده و گاهی احساس تنهایی و آسیبپذیری بیشتری به همراه داشته است. از نگاه او، درک واقعی زمانی شکل میگیرد که خواستههای یک دختر شنیده شود و حق تصمیمگیریاش به رسمیت شناخته شود. زیرا مسئله تنها محرومیت از فرصتهای بزرگ نیست؛ گاهی دختران حتی برای داشتن یک زندگی ساده، آرام و بدون نگرانی نیز با محدودیت روبهرو هستند.
اما آنچه بیش از همه ذهن رویا را درگیر میکند، فقط فرصتهایی نیست که در گذشته از دست داده است؛ ترس از فرصتهایی است که شاید در آینده نیز هرگز به دست نیاورد. او از شبهایی میگوید که نگرانی از آینده رهایش نمیکند:
«سنگینترین فکری که شبها با خودم دارم، ترس از دست دادن فرصتهای آینده است؛ اینکه روزی به گذشته نگاه کنم و ببینم رؤیاهایم را به خاطر شرایطی قربانی کردهام که خودم انتخاب نکرده بودم. با خودم فکر میکنم اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، آیندهام چگونه خواهد شد و آیا میتوانم آنگونه که میخواهم رشد کنم؟»
برای رویا، این نگرانی تنها ترس از نرسیدن به یک هدف نیست؛ بلکه هراس از سالهایی است که میتوانستند صرف یادگیری، تجربه و رشد شوند، اما فرصتهای بسیاری در برابرش محدود شدهاند. با این حال، او نخواسته است تمام مسیر زندگیاش را به فرصتهای ازدسترفته گره بزند. تلاش کرده ایمان، امید، عزتنفس و استقلال فکری خود را حفظ کند و باور دارد که حتی در دشوارترین شرایط نیز میتوان راهی برای آموختن و رشد پیدا کرد.
دانشگاه آنلاین زن یکی از همین راهها بود؛ فرصتی برای ادامهٔ یادگیری در زمانی که بسیاری از مسیرهای آموزشی به روی دختران بسته شده بودند. برای رویا، آغاز نوشتن در این دانشگاه فقط شروع یک فعالیت تازه نبود. نوشتن راهی شد تا دوباره به اندیشهها و آرزوهایش نزدیک شود و آن بخش از وجودش که زیر فشار ناامیدی و شرایط دشوار آسیب دیده بود، فرصتی برای بازسازی پیدا کند.
او از این تجربه با احساس عمیقی یاد میکند:
«دانشگاه آنلاین زن نوری منور ساخت در دنیای امید و آرزوهای جامانده در دلهای ما. آغاز نوشتن در این دانشگاه، مرهمی بر روح زخمی، آزرده و ناامیدم بود.»
این مسیر شاید نتواند فرصت ازدسترفتهٔ تحصیل در خارج از کشور را بازگرداند، اما نشان میدهد که رویا هنوز از حرکت نایستاده است. او همچنان میخواهد بیاموزد، بنویسد و برای آیندهای تلاش کند که در آن بتواند تصمیمهای زندگیاش را با آگاهی، آزادی و مسئولیت بگیرد. اگر روزی فرصت زندگی بدون محدودیت را پیدا کند، میخواهد خودش انتخاب کند که چگونه زندگی کند، چه مسیری را دنبال کند و تا کجا پیش برود.
خواستهٔ او تنها به زندگی شخصیاش محدود نیست. رویا میخواهد دختران افغانستان به حق انتخاب، احترام و فرصتهای برابر دسترسی داشته باشند. به باور او، دختران تنها به حمایت نیاز ندارند؛ آنها باید حق داشته باشند دربارهٔ زندگی، تحصیل و آیندهٔ خود تصمیم بگیرند. هیچکس نباید به جای آنها رؤیاهایشان را انتخاب کند یا مسیر رسیدن به آن رؤیاها را ببندد.
رویا در پایان، تأثیر محدودیتها را با جملهای بیان میکند که فراتر از تجربهٔ شخصی اوست و درد بسیاری از دختران افغانستان را بازتاب میدهد:
«محدودیتها فقط آنها را به انزوا نمیبرند، بلکه میشکنند و میسوزانند؛ چون آتشی از درون، رؤیاهایشان را میسوزاند.»
برای رویا، آینده هنوز به پایان نرسیده است. با وجود فرصتهایی که از دست داده و آرزوهایی که تحققشان به تأخیر افتاده، هنوز میخواهد بیاموزد، بنویسد و زندگیای بسازد که در آن اختیار انتخاب مسیرش را داشته باشد. شاید نتوان سالهای ازدسترفته را بازگرداند، اما میتوان برای آیندهای تلاش کرد که در آن هیچ دختری مجبور نباشد میان آرزوهایش و محدودیتهایی که انتخاب نکرده است، یکی را قربانی کند؛ آیندهای که در آن دختران نهتنها حق رؤیاپردازی، بلکه حق ساختن و زندگی کردن رؤیاهایشان را نیز داشته باشند.



